“Ik heb mijn eigen functie gebouwd”

Bij restaurant en cultuurplek Noorderlicht op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord loopt Marcus* tegenwoordig rond in werkkleding. Met een sleutelbos in zijn zak, een alarmcode in zijn hoofd en een boekje vol zelfgemaakte planningen onder zijn arm. Officieel is hij geen huismeester, maar zo ziet het hele team hem wél. “Eerst liep iedereen maar wat naar me te roepen,” vertelt hij. “Toen dacht ik: dit kan slimmer. Ik koop een schrift en ga opschrijven wat ik doe, wat er moet gebeuren en in welke volgorde.”

De weg naar Noorderlicht begint bij Recycle, een fietsenwerkplaats van Roads in De Hallen. Daar start Marcus een paar middagen per week om ritme op te bouwen en weer onder de mensen te zijn. Voorheen had Marcus typische kantoorbanen, dus ‘staan’ op de werkvloer was voor hem daarmee ook een proces van wennen. “Ik moest gewoon weer in beweging komen,” zegt hij. “En eerlijk: ik had ook snel inkomen nodig. Mijn vermogen zit vast in een huis, dus ik had geen recht op een uitkering. Dan heb je geen tijd om eindeloos te twijfelen.”

Bij Recycle ontdekt hij dat structuur hem helpt. Hij denkt mee, ziet wat beter kan en krijgt steeds meer vertrouwen en ruimte van begeleider Pedro. Tegelijkertijd is op de NDSM-werf de coalitie NDSM Werkt in opbouw: een samenwerking van dagbestedingsorganisaties Cordaan, Roads en De Regenboog Groep. Zij willen bij en met werkgevers op de werf meer werkplekken creëren voor Amsterdammers met een ondersteuningsbehoefte. Een initiatief ontstaan binnen Sociaal Werkkoepel Amsterdam.

Kwartiermaker Ariana Smorenburg, verbonden aan NDSM Werkt, schuift aan om mee te denken: wat past bij Marcus, nu en straks? Vanuit die gesprekken komt Noorderlicht in beeld; een plek waar horeca, evenementen en een groot buitenterrein samenkomen, en waar iemand nodig is die overzicht creëert in de drukte.

De eerste dag bij Noorderlicht verschijnt Marcus nog keurig in nette kleding. “Ik dacht: ik ga in de bediening staan,” lacht hij. “Maar ik mocht meteen al het onkruid weghalen en achter het podium hout slepen. Toen wist ik: dit wordt ander werk dan ik dacht.”

Noorderlicht is tegelijk restaurant, festivalterrein en evenementenlocatie. Er zijn salsa-avonden, bedrijfsfeesten, beurzen en ‘gewone’ horeca-dagen. Roosters schuiven, leveringen lopen soms anders dan gepland, iedereen moet kunnen schakelen. “In het begin werd ik er gek van,” zegt Marcus. “Iedereen riep maar wat: ‘Dit moet nog’, ‘Dat is stuk’, ‘Kun jij even helpen met die pallets?’. Het was nergens vastgelegd. Voor mij, maar ook voor het team, is dat op den duur niet vol te houden.”

Daar zit precies zijn kracht. In plaats van mee te blijven draaien in de waan van de dag, gaat hij puzzelen. Wat is nodig? Wat komt wanneer terug? Hoe zorg je dat niet steeds dezelfde collega’s met losse eindjes achterblijven?

Marcus besluit zijn werk zelf te structureren. “Niemand wist wat mijn functie precies was. Ik zelf eigenlijk ook niet,” zegt hij. “Dus heb ik een boekje gekocht en ben ik gaan opschrijven wat ik doe, wat er mist en wat prioriteit heeft. Dat ben ik vervolgens met de eigenaar gaan bespreken.”

Marcus maakt een schoonmaakschema voor afzuigkappen, koelingen en andere vaste klussen. Hij denkt mee over veiligheid en hygiëne, en over hoe het gebouw handiger gebruikt kan worden.

Maar ook het oplossen van kleinere, of steeds terugkerende problemen. “Iets wat al weken los zit en aangedraaid moet worden, of het repareren van iets dat stuk is en waar niemand aan toekomt, dat maakt mensen al blij. Daar geniet ik van.” Wat begint als losse klussen groeit uit tot een herkenbare rol. Marcus wordt de man die dingen ‘fixt’, vooruitdenkt en ervoor zorgt dat anderen hun werk beter kunnen doen.

“Ik zie mezelf soms als een soort ‘motor’ achter het team,” zegt hij. “Zij rennen in de bediening of in de keuken, ik zorg dat het hout gezaagd is, de voorraad klopt en dingen gemaakt worden. Als zij hun werk goed kunnen doen, komt er geld binnen en kan iedereen salaris blijven krijgen. Dat is uiteindelijk waar het om draait.”

Bij Noorderlicht krijgt Marcus veel ruimte om zijn werk naar eigen inzicht in te vullen. “Ik heb al heel snel een sleutel en de alarmcode gekregen,” vertelt hij. “Dat zegt veel over het vertrouwen. Soms open ik het terrein zodat anderen direct aan de slag kunnen. Dan kijk ik ter plekke wat ik die dag kan doen.

Zijn rol is flexibel, maar niet vrijblijvend. Hij is drie dagen per week aanwezig, vaak ook in het weekend, omdat dan de meeste activiteiten zijn. Het team weet: als er iets geregeld, gemaakt of uitgezocht moet worden, is Marcus de aangewezen persoon. Die vrijheid werkt voor hem omdat er tegelijkertijd een vangnet is. De lijntjes met Roads, Recycle en Ariana blijven bewust kort.

“Het werk gaat goed, maar ik ben ook nog steeds zoekende,” zegt hij. “Soms ben ik bang voor een terugval of vraag ik me af: beweeg ik nog de goede kant op? Dan is het fijn dat ik even kan bellen. Dat is geen therapie, maar gewoon samen kijken: hoe ga ik om met wat ik tegenkom?”

Voor Marcus is werk meer dan inkomen. Het is ook een manier om te oefenen met het leven na een moeilijke periode. “Ik heb genoeg meegemaakt,” vertelt hij. “Ik vind het spannend om weer volledig mee te draaien. Noorderlicht geeft mij de ruimte om dat stap voor stap te doen. Ik heb hier nu een vast contract, ik heb dagen die goed voelen, en tegelijk ben ik mezelf opnieuw aan het ontdekken.”

Die combinatie, stabiliteit én ruimte om zich te ontwikkelen, is precies wat hij nu nodig heeft. “Vroeger keek ik vooral naar wat ik allemaal kon,” zegt hij. “Nu vraag ik me steeds vaker af: waar word ik echt blij van? Bij Noorderlicht merk ik: dit vind ik leuk, hier heb ik plezier in. Dat is veel belangrijker dan alleen een indrukwekkend cv.”

Niet elke werkplek is geschikt voor iemand die, zoals Marcus, gebaat is bij vrijheid (en geen strak omlijnde taken.) “Je moet mij niet ergens neerzetten waar alles van minuut tot minuut is vastgetimmerd en ik alleen maar dezelfde handelingen doe,” zegt hij. “Dan ga ik me vervelen en kijk ik toch weer om me heen: wat kan beter? Bij Noorderlicht mag dat. Daar zoeken ze juist iemand die meedenkt, signaleert en de boel aan elkaar knoopt.”

Voor de werkgever vraagt dat iets: durven loslaten, open communiceren met de werknemer en partners als Roads, NDSM Werkt én het team meenemen in wat er verandert.

“Misschien was het nog handiger geweest als het team vanaf het begin wat beter had gehoord: ‘Dit is Marcus, dit is zijn rol’,” zegt hij. “Maar iedereen ging er uiteindelijk goed in mee. Je moet een beetje kunnen meebewegen met elkaar.”

De NDSM-werf is bekend om z’n festivals, ateliers en creatieve energie én steeds meer ook als plek waar ruimte is voor inclusief werkgeverschap. Binnen de coalitie NDSM Werkt zoeken ondernemers, organisaties en andere partners binnen Sociaal Werkkoepel Amsterdam samen naar manieren om Amsterdammers met een ondersteuningsbehoefte een werkplek op de werf te geven.

Noorderlicht is één van de werkgevers die daarin vooroploopt. Of het nou gaat om hout zagen, een vloer bij de bar veiliger maken of een apparaat slimmer uit elkaar halen zodat het beter schoon wordt: Marcus krijgt energie van dingen die weer gaan lopen. “Het leukste is als ik zie dat iets werkt,” zegt hij. “Dat de keuken sneller kan draaien, dat gasten het fijner hebben, dat collega’s minder hoeven te improviseren. Dan weet ik: dit heeft nut.”

Toch denkt hij stiekem ook verder dan Noorderlicht alleen. “Wat ik nu op kleine schaal doe binnen één bedrijf, zou ik later misschien op grotere schaal willen inzetten,” zegt hij. “Maar daar hoef ik nu niet alles al over te weten. Ik ben aan het ontdekken. En zolang ik zie dat het hier verschil maakt, is dat genoeg.”

Marcus kwam via de coalitie NDSM Werkt op de NDSM-werf in contact met Noorderlicht. Kwartiermaker Ariana Smorenburg bracht de partijen bij elkaar. Eerst ontving hij een vrijwilligersvergoeding, al snel kreeg hij een vast contract.

NDSM Werkt beoogt een samenwerking van ondernemers, culturele en sociale organisaties en de gemeente Amsterdam op de NDSM-werf. Doel: meer werkplekken creëren op de werf voor Amsterdammers met een ondersteuningsbehoefte, dicht bij huis én in een omgeving die past en waar de competenties van de Amsterdammer tot hun recht komen. IJver, Noorderlicht, Oscar Circulair en andere werkgevers op de werf verkennen samen met de coalitie welke functies en rollen daaruit kunnen ontstaan. Soms bestaande functies, soms net als bij Marcus, helemaal nieuw gecreëerd passend bij zijn kwaliteiten.

Als werkgever in Amsterdam nieuwsgierig geworden naar dit soort matches, op de NDSM-werf of daarbuiten? Sociaal Werkkoepel Amsterdam en de coalitie NDSM Werkt denken mee over wat past bij jouw organisatie én bij de Amsterdammer met een ondersteuningsbehoefte.

Meld je hier aan om nader kennis te maken.

*De naam “Marcus” is omwille van zijn privacy aangepast. Zijn echte naam is bekend bij Sociaal Werkkoepel. De geïnterviewde heeft ook aangegeven niet herkenbaar in beeld te willen komen; daarom is bij dit artikel alleen een sfeerbeeld van de locatie Noorderlicht gebruikt.