Beschut werk op de werkvloer

Een supermarkt is geen beschutte omgeving. Er zijn klanten, leveringen, roosters, piekmomenten en collega’s die op elkaar moeten kunnen rekenen.  Juist daarom vond een delegatie van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) het bijzonder om te zien hoe het Jumbo-filiaal in Winkelcentrum Brazilië ruimte maakt voor medewerkers met een ondersteuningsbehoefte, onder wie medewerkers met beschut werk, loonkostensubsidie of jobcoaching via de gemeente Amsterdam. Zeker omdat beschut werk bij reguliere werkgevers in veel andere gemeenten minder vaak voorkomt.

Op donderdag 11 juni bezocht een kleine delegatie van SZW dit Jumbo-filiaal en Brouwerij de Prael. Ook projectmanager Mijke Wassink van Sociaal Werkkoepel Amsterdam, afdelingshoofd Sociaal Werk Jaap Weijenberg en consulenten van het team Beschut Werk van de gemeente Amsterdam sloten aan. Het bezoek draaide om één vraag: hoe ziet passend werk eruit in de praktijk, op een echte werkvloer?

De Prael liet zien hoe sociaal werkgeverschap stevig onderdeel kan zijn van een organisatie. Als werkgever heeft De Prael veel ervaring met werkplekken waar begeleiding, ritme, vakmanschap en ontwikkeling samenkomen. Medewerkers krijgen er de ruimte om mee te doen, vaardigheden op te bouwen en onderdeel te zijn van een team.

Het bezoek aan Jumbo liet daarnaast een andere, minder vanzelfsprekende kant zien: beschut werk binnen een reguliere supermarkt. Onder leiding van filiaalmanager Klaas Kessler is daar een werkpraktijk ontstaan waarin medewerkers met verschillende talenten en ondersteuningsvragen onderdeel zijn van het team. Dat vraagt meer dan ‘goede wil’: er moet nabijheid zijn, overzicht en iemand die kan bijsturen wanneer een medewerker stress ervaart, het overzicht kwijtraakt of extra uitleg nodig heeft. Bij een reguliere werkgever ontstaat zo’n werkplek niet vanzelf. De organisatie moet het kunnen dragen.

De SZW-delegatie benoemde vooral de menselijke manier van werken bij Jumbo. Wat opviel, was de manier waarop Klaas Kessler en het team op de winkelvloer met medewerkers omgaan. Er wordt niet alleen gekeken naar productiviteit, maar ook naar motivatie, ontwikkeling en wat iemand nodig heeft om goed te kunnen functioneren.

Ook het veilige werkklimaat viel op: open communicatie, duidelijke feedback, humor, luchtigheid en begrip voor wat iemand wel en niet kan. Volgens de delegatie zorgt juist die combinatie ervoor dat medewerkers zich gezien en gewaardeerd voelen, en op hun eigen manier kunnen groeien.

Volgens Rory Cunnan, teamleider Beschut Werk bij Sociaal Werk van de gemeente Amsterdam, zit precies daar de waarde van dit voorbeeld. Regelingen, jobcoaches en consulenten zijn belangrijk, maar uiteindelijk gebeurt het op de werkvloer. Of zoals hij het samenvat: “Zonder Klaas kunnen we het niet.” Ook consulenten Olaf Schut en Jeroen Schwerzel benadrukken dat goede begeleiding dichtbij het werk moet worden georganiseerd. Vooraf moet duidelijk zijn wat iemand nodig heeft, welke taken passen en wat de werkgever kan bieden. Zo wordt de kans groter dat iemand niet alleen start, maar ook kan blijven.

Ook vanuit SZW wordt de Amsterdamse positie als bijzonder gezien. Amsterdam plaatst relatief veel beschut werkers bij reguliere werkgevers. Dat gebeurt elders minder vaak; in veel gemeenten zijn beschut werkers vooral in dienst bij sociaal ontwikkelbedrijven en werken zij daar intern of via detachering.

Die Amsterdamse inzet wordt positief gewaardeerd, omdat inclusie uiteindelijk betekent dat iedereen op zijn of haar manier kan meedoen op de reguliere arbeidsmarkt. Tegelijkertijd ziet SZW ook een spanningsveld: werk bij reguliere werkgevers vraagt veel van begeleiding, werkgever en organisatie. Niet iedere werkgever kan dit zomaar.

Daarbij kwam tijdens het bezoek ook een aandachtspunt naar voren: de administratieve belasting voor werkgevers is groot. Werkgevers moeten gemotiveerd zijn om alle instrumenten, formulieren en regels te doorgronden. Juist daar ligt winst: hoe beter werkgevers worden ontzorgd, hoe groter de kans dat meer werkplekken ontstaan.

Het bezoek van 11 juni liet zien dat sociaal werkgeverschap verschillende vormen kan aannemen. De Prael laat zien hoe een werkgever begeleiding en ontwikkeling bewust kan verweven met het werk. Jumbo laat zien dat ook een reguliere werkgever ruimte kan maken voor medewerkers met verschillende talenten en ondersteuningsvragen.